تجزیه و تحلیل فضایی و زمانی از مهاجرت معکوس (از مناطق شهری به مناطق روستایی) در ایران

گروه جغرافیای انسانی ، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران.

چکیده

مقدمه مراکز شهری و مناطق روستایی از زمان های قدیم با یکدیگر در تعامل هستند و با گذشت زمان ، این تعاملات افزایش یافته است و امروزه به یک جریان دو طرفه تبدیل شده است. مهمترین جریان فضایی بین مناطق شهری و روستایی شامل جریان مردم ، کالاها ، پول ، فناوری ، دانش ، اطلاعات و زباله است. جریان مردم و جمعیت یکی از مهمترین جنبه های پیوند بین شهرک های شهری و روستایی است که به آن مهاجرت گفته می شود. مهاجرت می تواند به عنوان یک پاسخ انسانی به شرایط نامطلوب زندگی و تلاش برای تغییر و تغییر به شرایط مطلوب تر در نظر گرفته شود. مهاجرت ، به عنوان یکی از عوامل پویایی جمعیت ، نقش مهمی در انتقال اجتماعی و اقتصادی هر دو منشاء و مقصد دارد. یکی از قابل توجه ترین الگوهای مهاجرتی در ایران "مهاجرت معکوس" از مناطق شهری به روستایی است. این نوع مهاجرت اغلب به دلیل برخی از عوامل فشار در محیط شهری مانند آلودگی هوا ، قیمت بالای زمین و مسکن و افزایش هزینه زندگی و همچنین برخی از عوامل کشش در مناطق روستایی مانند آب و هوای دلپذیر ، زمین کم و زمین کم استقیمت مسکن و هزینه کم زندگی. نکته مهم در مورد مهاجرت معکوس در ایران ، توزیع نامتعادل آن در فضای کشور است. این مسئله پتانسیل افزایش و تمرکز جمعیت و فعالیت در برخی از مناطق ایران را دارد و در عین حال باعث کاهش جمعیت و فعالیت در مناطق دیگر می شود. به همین دلیل ، در مرحله اول ، لازم است که توزیع دقیق مکانی جریان مهاجرت معکوس در سراسر کشور را بدانید. بنابراین ، هدف اصلی این مطالعه شناسایی جریان و توزیع مکانی مهاجرت معکوس و تجزیه و تحلیل ابعاد مختلف آن است. روش شناسی روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و جریان مهاجرت معکوس را در سه سطح ملی ، استانی و شهرستان تجزیه و تحلیل کرده است. داده های این مطالعه از مرکز آماری ایران (سرشماری عمومی جمعیت و مسکن در سال 2011 و 2016) جمع آوری شده است. و طی دو دوره 5 ساله 2006-1011 و 2011 2016 مورد تجزیه و تحلیل و مقایسه قرار گرفته است. تجزیه و تحلیل موقتی مهاجرت معکوس و مقایسه در هر دو سطح ملی و استانی انجام شده است ، و تجزیه و تحلیل مکانی داده ها در هر دو سطح استانی و شهرستان در نظر گرفته شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک های آمار مکانی در محیط نرم افزار ARC MAP انجام شد.

از تجزیه و تحلیل آماری GI یا نقطه داغ برای شناسایی الگوی مکانی و مناطق اصلی مقصد مهاجرت معکوس استفاده شد. نتایج حاصل از مقایسه زمانی تعداد مهاجران معکوس در سطح ملی ، نشان می دهد 248630 نفر در تعداد مهاجران معکوس از سال 2011 تا 2016 کاهش می یابد. به عبارت دیگر ، تعداد مهاجرت های معکوس از 755546 به 506616 کاهش یافته است. بررسی وضعیت مهاجرت معکوس در سطح استان نشان می دهد که در هر دو دوره ، استان های قم ، چاهرماهال و بختیاری و ایلام کمترین تعداد و کمترین درصد مهاجرت معکوس را داشتند ، در حالی که تهران ، خوراسن رازاوی ، مازندران و استانهای گیلان دارای این موارد بودندبیشترین تعداد و بیشترین درصد از کل مهاجرت معکوس. همچنین ، مقایسه تغییرات زمانی در سطح استان نشان می دهد که 28 استان در تعداد مهاجرت های معکوس کاهش یافته و فقط 3 استان ، سمنان ، قوم ، کوهگلوی و بویر-احمد افزایش تعداد مهاجرت های معکوس را افزایش داده است. نقشه توزیع مکانی هر دو تعداد مهاجرت معکوس و نسبت مهاجرت های معکوس به کل مهاجرت های وارد شده به مناطق روستایی ، تعداد کمتر مهاجرت ها و نسبت ها در مناطق جنوبی ، غربی و شمال شرقی ایران را نشان می دهد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل مکانی در مرحله اول وجود همبستگی مکانی در منطقه ایران را بر اساس تعداد مهاجرت های معکوس و نسبت مهاجرت معکوس به تعداد کل مهاجران وارد مناطق روستایی تأیید می کند. بر اساس این همبستگی مکانی ، عمدتا مقادیر بالای مهاجرت های معکوس باعث ایجاد خوشه ها می شوند. خوشه های نقطه داغ مربوط به تعداد مهاجرت های معکوس در اطراف دو کلانشهر تهران و مشهاد ایجاد شده است و خوشه های نقطه داغ مربوط به نسبت مهاجرت معکوس به کلیه مهاجران که وارد مناطق روستایی می شوند در مناطق مرکزی و شمالی ایران ایجاد شده استبشربحث و گفتگو در مورد شکل گیری یک خوشه نقطه داغ مربوط به تعداد مهاجرت های معکوس در ایران ، مقصد این نوع مهاجرت است. به طور کلی ، مناطقی که دسترسی مناسب به کلانشهر یا مناطق موجود در نزدیکی پایتخت های استان دارند ، مقصد محبوب برای مهاجرت معکوس هستند. این نشان می دهد که اصلی ترین مهاجرت های معکوس در اطراف کلانشهرها و شهرهای بزرگ ایران به دلیل هزینه بالای زمین و مسکن و هزینه بالای زندگی در کلانشهرها رخ می دهد. در این روش ،